Bir kültürü tanımaya çalışırken insanın karşısına yalnızca diller, yemekler ya da kıyafetler çıkmaz; görünüşte küçük ayrıntıların ardında koskoca anlam dünyaları belirir. Bir akrabalık terimi, bir hediyeleşme biçimi veya bir törenin tekrar eden hareketleri, toplumun nasıl örgütlendiğine dair ipuçları taşır. İlginçtir ki Excel’de bir değeri aramak da buna biraz benzer: Dağınık görünen bilgilerin içinde belirli bir ilişkiyi, adı veya anlamı bulmaya çalışırız.
Excel’de bulma formülü nedir? Kültürel görelilik
Excel’de “bulma” denildiğinde en sık kullanılan araçlardan biri ARA ve daha gelişmiş seçenek olarak XLOOKUP (XARA) işlevleridir. Örneğin bir listedeki kişinin adına karşılık gelen bilgiyi bulmak için =XLOOKUP(A2;B:B;C:C) gibi bir formül kullanılabilir. Eski Excel sürümlerinde ise DÜŞEYARA veya İNDİS ve KAÇINCI birlikte kullanılabilir.
Antropolojik açıdan bakıldığında burada ilginç bir benzerlik ortaya çıkar. Araştırmacı da saha notlarında, görüşmelerde ve gözlemlerde belirli bir örüntüyü “arar”. Ancak insan topluluklarını Excel hücreleri gibi sabit kategorilere indirgemek yanıltıcı olabilir. kültürel görelilik, bir davranışı yalnızca kendi değerlerimizle yargılamak yerine o davranışın ortaya çıktığı kültürel bağlam içerisinde anlamaya çalışmamızı hatırlatır.
Ritüeller: Aynı hareket, farklı anlam
Bir düğünde el sıkışmak, bir cenazede sessiz kalmak veya bayramda hediye vermek basit davranışlar gibi görünebilir. Oysa ritüeller, toplumsal hafızayı ve aidiyeti yeniden üretir. Bronisław Malinowski’nin Trobriand Adaları’ndaki saha çalışmaları, alışverişin yalnızca ekonomik ihtiyaçlarla açıklanamayacağını göstermiştir. Kula değişim sistemi içinde dolaşan değerli nesneler, insanlar arasındaki ilişkileri ve itibarı da taşır.
Burada Excel’deki “arama” fikri yeniden anlam kazanır: Bir nesnenin yalnızca kendisini değil, hangi ilişkiler içinde anlam kazandığını bulmak gerekir. Hücredeki veri tek başına yeterli değildir; bağlam da aranmalıdır.
Semboller, akrabalık ve toplumsal ilişkiler
Herkese merhaba! Figi olarak bugün Excel’de bulma formülü nedir konusunda kapsamlı bir değerlendirme sunuyoruz.
Bir sembolün görünmeyen bağlantıları
Clifford Geertz’in Endonezya ve Fas gibi farklı coğrafyalardaki çalışmaları, kültürü insanların kendi dünyalarına yükledikleri anlamlar üzerinden okumaya yöneltir. Bir renk, giysi veya tören nesnesi, dışarıdan bakıldığında yalnızca fiziksel bir nesne olabilir. İçeriden bakıldığında ise statü, inanç, yaş veya toplumsal konum göstergesine dönüşebilir.
Excel’de bir hücreyi bulduğumuzda onun ne olduğunu biliriz; fakat bir sembolü “bulmak”, onun insanlar için ne ifade ettiğini anlamayı gerektirir. Bu ayrım, veri bilimi ile antropolojinin kesiştiği önemli noktalardan biridir: veri gözlemi kaydeder, yorum ise anlamı ortaya çıkarır.
Akrabalık sistemleri ve görünmeyen ağlar
Akrabalık da benzer biçimde yalnızca biyolojik bağlardan ibaret değildir. Margaret Mead’in Samoa üzerine araştırmaları, çocukluk ve toplumsal rollerin kültürden kültüre değişebileceğini tartışmaya açmıştı. Claude Lévi-Strauss ise akrabalık ilişkilerini daha geniş bir toplumsal yapı ve değiş tokuş sistemi içinde değerlendirdi.
Bir Excel tablosunda “anne”, “amca” veya “kuzen” gibi sütunlar oluşturmak kolaydır. Fakat farklı toplumlarda bu kelimelerin kapsadığı ilişkiler aynı olmayabilir. Dolayısıyla Excel’de bulma formülü nedir? sorusunun antropolojik karşılığı, “Aradığım kavramı hangi kültürel anlam sistemi içinde arıyorum?” sorusuna dönüşebilir.
Ekonomik sistemler: Değer yalnızca para mıdır?
Modern ekonomi çoğu zaman fiyatları ve miktarları karşılaştırarak çalışır. Antropoloji ise değişimin sosyal boyutunu da araştırır. Marcel Mauss’un Armağan çalışması, hediyeleşmenin karşılıklılık, yükümlülük ve toplumsal bağlarla ilişkisini gösterir.
Bir arkadaşın doğum gününde verdiği hediyeyi Excel’e “50 TL” olarak kaydetmek mümkündür. Fakat o hediyenin duygusal değeri, geçmişte yaşanan bir dostluk veya gelecekte kurulması beklenen karşılıklılık yalnızca parasal değerle açıklanamaz. Ekonomik antropoloji tam da bu görünmeyen katmanları görünür kılar.
Figi sayfasındaki bu içeriğin sizi doğru bilgilere ulaştırdığını umuyoruz.
kimlik nasıl oluşur?
Kategorilerin ötesinde insan
Kimlik, tek bir hücreye sığmayacak kadar çok katmanlıdır. Dil, toplumsal cinsiyet, yaş, sınıf, etnik aidiyet, meslek, aile ve göç deneyimi birbirine eklenerek kişinin kendisini ve başkalarının onu nasıl gördüğünü biçimlendirir.
Saha çalışmalarını okurken beni en çok etkileyen şeylerden biri, insanların gündelik hayatlarının dışarıdan göründüğünden ne kadar farklı anlamlar taşıyabildiğidir. Bir topluluğun alışkanlığını ilk anda “garip” bulmak kolaydır. Fakat hikâyeyi dinledikçe, o davranışın altında sevgi, dayanışma, korku, geçmiş veya umut olduğunu fark etmek insanın bakışını yumuşatır.
Excel’den antropolojiye: Aramak, anlamaya açılan kapıdır
Excel’deki XARA, ARA, DÜŞEYARA, İNDİS ve KAÇINCI gibi formüller bize veriler arasında ilişki kurmayı öğretir. Antropoloji ise insanların yaşamları arasında ilişki kurarken daha dikkatli olmamızı sağlar. Bir değeri bulmakla o değerin anlamını kavramak aynı şey değildir.
Bu nedenle Excel’de bulma formülü nedir? kültürel görelilik perspektifiyle birlikte düşünüldüğünde beklenmedik bir soruya dönüşür: Aradığımız şeyi gerçekten bulduğumuzda, onun bizim sandığımız şey olduğundan ne kadar eminiz?
Başka kültürlere yaklaşmanın belki de en güzel yanı, kendi dünyamızı da yeniden keşfetmemizdir. Başkasının ritüeline, akrabalık biçimine, ekonomik alışkanlığına veya kimlik anlayışına merakla baktığımızda, yalnızca “onları” anlamayız; kendi varsayımlarımızı da görünür hâle getiririz. Kültürler arasındaki bu merak, bir arama formülünden daha fazlasını sunar: birbirimizi anlamanın başlangıç noktasını.
Formülleri Türkçe Excel’e uyarlamamı iste
Formülleri Türkçe Excel’e uyarlamamı iste
Formül örneklerini açıklayıp çoğaltmamı iste
Kişisel anekdotu daha gerçekçi kılmamı iste